Sáng đầu đông, làng Hà phủ sương trắng như bọt sữa. Gió ràn rạt thổi, ai đi qua quán nước gốc đa cũng phải tạt vào sưởi nhờ.
Cụ Thụ – già mà rắn như cột lim – ngồi bên bếp khoai nướng, chậm rãi nói:
— Ở đời, chết vì nóng thì ít, chết vì lạnh thì nhiều. Không phải lạnh ngoài da đâu, mà là lạnh trong mệnh, lạnh đến tắt cả bếp sống.
Nghe thế, cả làng kéo đến hỏi cụ. Cụ cười khà khà, kể tám cửa lạnh, vừa sợ vừa buồn cười.
Một là: Ăn không tiêu, bụng phình như chum – do bếp Tỳ Vị tắt.
Cụ bảo: “Bếp tỳ mà nguội thì ăn gì cũng hóa đá. Phải nhóm lửa lại bằng thứ ấm lành, như Bột Hắc Tam Bảo nhà Mangala đó. Ba loại hạt đen quý – đậu đen, vừng đen, gạo lứt huyền mễ – giúp Tỳ Vị ấm lên, tiêu hóa ngon lành, da hồng tóc đen, lòng nhẹ như mây.”
Hai là: Đêm tiểu năm sáu lần, lưng gối lạnh – do Thận dương hư.
Cụ bảo: “Cái lò dưới hầm yếu, phải cho nó ít ‘xăng’ mới cháy được. Mà xăng của người chứ đâu – là Đường Mía Hà Thủ Ô! Một thìa thôi là cơ thể bừng lên, ấm phổi, ấm bụng, mạch máu sạch bong, ngủ ngon một giấc không mơ thấy… nhà vệ sinh.”
Ba là: Đau bụng kinh, máu đen, tay chân lạnh – do huyết ứ hàn ngưng.
Cụ vuốt chòm râu, nói: “Máu mà đặc thì phải thông. Thông bằng vận động, bằng thở sâu, và bằng thứ giúp máu trơn tru – Natto Coden đó. Thứ đậu tương lên men nghe mùi hơi lạ mà lại quý như vàng, làm sạch máu, khiến tim mạch reo vui.”
Cụ lại kể tiếp:
Bốn là phổi lạnh, năm là tử cung hàn, sáu là khớp đau, bảy là béo do hàn, tám là tâm lạnh – buồn vô cớ.
Mỗi thứ, cụ lại ví như bếp nguội, cần nhóm lửa.
“Người ấm là người sống,” cụ nói, “mà lửa đâu chỉ trong bếp, lửa còn ở chén trà, ở nụ cười, ở cách mình chăm thân.”
Cụ chia mỗi người nửa củ khoai, bảo:
— Người lạnh không chỉ tay chân lạnh, mà là… quên nhóm bếp sống. Muốn ấm, nhớ ba cách khai hỏa này:
Hỏa thân – dậy sớm, ra nắng, ăn ấm, ngâm chân, uống chút Đường Mía Hà Thủ Ô cho máu lưu thông.
Hỏa tức – thở sâu, chậm, thêm chén Hắc Tam Bảo ấm bụng cho Tỳ vị vững vàng.
Hỏa tâm – biết ơn, chia sẻ, pha cho ai đó ly Natto Coden – lửa cho đi, lửa lại về.
Nói rồi cụ gõ nhịp xuống chõng:
— Lạnh không gào thét đâu, nó chỉ lặng lẽ tắt từng ngọn đèn sống. Mở khóa không cần chìa, chỉ cần lửa – lửa từ tâm, lửa từ bếp, lửa từ chính những thứ ấm lành Mangala trao cho đời.
Sương tan, gió dịu.
Mọi người ra về, mỗi người ôm theo một đốm lửa trong ngực.
Cụ nhìn theo, mỉm cười:
— Sống là giữ lửa, mệnh là giữ bếp. Người lạnh, đừng lo — chỉ cần nhóm lại là ấm.
Và sáng ấy, làng Hà ấm lên…từ trong bụng, trong tim, cho tới tận chân tóc.
